Według Światowej Organizacji Zdrowia, utonięcia jest definiowana jako "proces wystąpienia niewydolności oddychania z zanurzeniem / zanurzeniem w płynie". Rodzaj substancji płynnej określanej w medycynie sądowej jako płyn topielny.
Kto może się utopić, kiedy i gdzie?

  • Dwie trzecie utonięć zdarza się w miesiącach letnich: 40% ma miejsce w sobotę i niedzielę. Około 90% występują w wodach słodkich, nawet w krajach o dużych regionach przybrzeżnych.
  • Chociaż utonięcia dotyczą w równym stopniu obu płci, mężczyźni mają trzy razy większe "szanse" niż kobiety ze względu na zwiększoną słoność do lekkomyślnego zachowania i spożywanie alkoholu.
  • Dzieci w wieku poniżej jednego roku życia mają tendencję do utopić w wannie i wiadrach, ponieważ nie są wystarczająco skoordynowane, aby wydostać się samodzielnie, osoby w wieku 5-14 lat mają tendencję do utopień w jeziorach, stawach, rzekach i morzu. Młodzież i dorośli mają tendencję do wypadków spowodowanych upośledzeniem zdolności pływania od alkoholu lub zażyciu narkotyków.
  • Utopienie powoduje brak tlenu, czego wynikiem jest śmierć w ciągu kilku minut. Wyjątek od tej reguły pojawia się u ofiar, które zostały nagle i szybko zanurzone w zimnej wodzie z lodem (<0C). Niektóre z tych osób przetrwały aż do godziny pod wodą bez uszkodzeń fizycznych. Zjawisko to jest znane jako odruch nurkowania ssaków, który włącza się, gdy zanurzymy twarz i ciało do wody z lodem, co powoduje spowolnienie przemiany materii, jak również przekazywanie krwi tylko do serca, płuc i mózgu. Jeśli ktoś poddaje się stopniowo hipotermii (stopniowe obniżenie temperatury ciała), to odruch nie ma zastosowania. Ze spowolnienie przemiany materii wynika, że organizm zużywa mniej tlenu do przeżycia. Odruch ten występuje najczęściej u dzieci i może być stopniowo tracony wraz z wiekiem.

Wśród najczęstrzych przyczyn utonięć wymienia się:

  • Spożywanie alkoholu, który osłabia koordynację.
  • Wypadki podczas żeglowania.
  • Znęcanie się nad dziećmi lub zaniedbania.
  • Wypadki podczas nurkowania.
  • Zmęczenie i wyczerpanie
  • Zażywanie narkotyków.
  • Nieumiejętność pływania.
  • Nieprzestrzeganie zasad bezpieczeństwa.
  • Skurcze mięśni i żołądka.
  • Udar mózgu lubi zawał serca , podczas gdy ofiara znajduje się w wodzie.
  • Uraz głowy i szyi podczas uprawiania w sportach wodnych.
  • Próby samobójcze.
  • Pływanie bez nadzoru.

Ludzie, którzy się topią, mogę nie być w stanie wezwać pomoc, ponieważ zużywają całą swoją energię do oddychania lub utrzymania głowy nad wodą. Ponadto, jeśli woda dostanie się do dróg oddechowych, może dojść do skurczu, przez co trudno jest wołać o pomoc.
Badania doświadczalne przeprowadzone przez Wachholza i Horoszkiewicza pozwoliły wydzielić pięć etapów tonięcia:

  • Po pierwsze, człowiek wpada w panikę, a następnie zanurza się z wstrzymywaniem oddechu. Potem pojawia się kilka niespodziewanych oddechów - (około 4-16 s.) Pojedyncze wdechy spowodowane działaniem zimnej wody na końcówki nerwowe. Faza ta może nie wystąpić w wodzie ciepłej.
  • Świadomego oporu - (od 0.5 do 1 minuty, u osób wytrenowanych do 2 min.) Osoba tonąca świadomie wstrzymuje oddech. Okres ten kończy się wraz z przekroczeniem progu pobudliwości ośrodka oddechowego przez ilość dwutlenku węgla we krwi. Wstrzymanie oddechu trwa tak długo, aż zgromadzony dwutlenek węgla stanie się przyczyną pobudzenia środka oddechowego i wznowi oddychanie.
  • Wznowienie oddechu - broniąc się przed przedostaniem się wody do płuc tonący zaczyna ją połykać. Wydatne ruchy oddechowe - (od 60 - do 150 s.) Silne wdechy i wydechy podczas których woda dostaje się do dróg oddechowych i płuc. Połykanie wody trwa tak długo, aż żołądek wypełni się wodą i dojdzie do wymiotów. Niedotlenienie organizmu powoduje utratę świadomości, zwiotczenie mięśni i w końcu zalewanie wodą płuc. W trzeciej fazie, wraz z wodą dostają się do płuc i przenikają do układu krążenia okrzemki.
  • Zamartwica - (1 - 1.5 minuty) Zatrzymanie czynności oddechowych. Utrata przytomności może się rozpocząć w ciągu trzech minut przebywania pod powierzchnię wody. W mózgu mogą powstać szkody, już jeśli jest pozbawiony tlenu przez ponad sześć minut. Serce może przejść do nieregularnego rytmu, który nie pozwala na pompowanie krwi, jeśli jest pozbawione tlenu dłużej niż kilka minut.
  • Oddechów końcowych - (0.5 do 1 minuty) Okres skurczów i krótkich, nieregularnych oddechów połączonych z drgawkami tonicznymi.

Rys. - "Fazy tonięcia" - według Ponsolda

Czymś zupełnie innym jest wrzucenie do wody martwego ciała (najczęściej w celu pozbycia się zwłok). Sprawcy zwykle obciążają je ciężkimi przedmiotami. Najczęściej są to kamienie, betonowe bloczki, odważniki.

Rozpoznawanie utonięcia
Zgon w wyniku utonięcia następuje zazwyczaj po około 3 - 5 minutach od zanurzenia. Nie ma praktycznie różnicy pomiędzy człowiekiem nieprzytomnym i przytomnym: obaj oddychają. Jedynie człowiek martwy w momencie wrzucenia do wody może nie mieć wody w płucach. Cechami silnie przemawiającymi za rozpoznaniem utonięcia jest stwierdzenie m. innymi:

  • Zmian w płucach (rozedma wodna płuc) oraz tzw. "grzybek piany" wydobywający się z ust lub nosa. Uważana za charakterystyczną cechę utonięcia zmiana w postaci ostrej wodnej rozedmy płucnej w rzeczywistości pojawia się w około 60% badanych przypadków utonięć. Rozedma nie występuje w przypadku utonięcia w wodzie słonej, jak również nie należy się jej spodziewać w przypadku utonięcia o nietypowym przebiegu. Ze względu na hipoosmotyczność wody słodkiej (mniejsze stężenie jonów niż we krwi) przenika ona do krwi w całości. Stąd brak jej w płucach tonącego w wodzie słodkiej. Woda słona jest hiperosmotyczna (większe stężenie jonów niż we krwi). W wodzie płytszej niż 2 m rozedma wodna płuc występuje bardzo rzadko i powoduje napływ wody z krwi co jest przyczyną obrzęku płuc. W efekcie w płucach znajduje się pienista ciecz.
  • Obecności płynu topielnego w żołądku ofiary. Jednak znajdująca się w nim obfita treść pienista, tzw. objaw Wydlera, zdaniem niektórych znawców, uważana jest za ważna cechę utonięcia.
  • Dowodem utonięcia jest także obecność płynu topielnego w jelicie cienkim. Jednak zasada nie ma zastosowania w przypadku dłuższego przebywania zwłok w wodzie.
  • Obecność w zaciśniętej dłoni ofiary kamieni, kawałków drewna czy innych przedmiotów charakterystycznych dla zbiornika wodnego w miejscu utonięcia.
  • Charakterystycznych zmian krwotocznych w obrębie ucha środkowego, płynu topielnego w zatoce klinowej czy wylewów krwawych w mięśniach klatki piersiowej i szyi. Zmiany krwotoczne w uchu środkowym nie występują w przypadku utonięcia w zbiorniku, którego głębokość nie przekracza 6 m.
  • Obecności okrzemek w narządach dużego obiegu krążenia krwi. Ze względu na to, że żyją w wodzie, okrzemki znalazły zastosowanie w medycynie sądowej, oczywiście w przypadkach podejrzenia śmierci w wyniku utonięcia. Próba okrzemkowa polega właśnie na oznaczaniu obecności okrzemek w nienaruszonych narządach dużego krążenia (nerki, wątroba, mózg i szpik kości długich), a w ostatnim czasie także w zawartości zatoki klinowej. Brak okrzemek nie jest podstawą do wykluczenia śmierci z utonięcia. Znamy przypadki tzw. suchych utonięć, gdy dochodzi do gwałtownego skurczu krtani i woda nie dociera do płuc.

Rys. - Okrzemki pod mikroskopem - żródło: http://commons.wikimedia.org

Skutkiem przebywania w wodzie może być tzw. "skóra praczek" - W przypadku zwłok dłużej przebywających w wodzie naskórek staje się biały, pofałdowany i matowy . Smugi dyfuzyjne, rozdęcie, oddzielanie się naskórka z powierzchni ciała, rozluźnienie łączności paznokci stóp z podłożem, strzępiaste oddzielanie się naskórka i oddzielanie się paznokci, obecność przesięku gnilnego w jamach opłucnowych, oddzielanie się włosów, rozmiękanie gnilne tkanki mózgowej.
Jako, że zwłoki przebywające w wodzie zwrócone są głową do dna, plamy opadowe umiejscowione są na twarzy, szyi i barkach.

Rys. - "Zwłoki mogą być uszkodzone w skutek obijania się o dno" - według Ponsolda

Cechy te nie występują jednak w każdym wypadku utonięcia, niekiedy ujawniają się tylko pojedynczo albo nie ma ich wcale. Na ocenę zmian morfologicznych mogą mieć wpływ także takie czynniki jak: zmienność temperatury wody na różnych głębokościach, wpływ transportu i przechowywania zwłok w chłodni po przetransportowaniu do prosektorium. Ustalono też, że na zmiany morfologiczne wpływa temperatura wody oraz czas przebywania zwłok w wodzie, nie ma natomiast wpływu stopień zanieczyszczenia wody. Zmiany morfologiczne na zwłokach przebywających w wodzie o temperaturze 4 6°C pojawiają się w innym czasie i kolejności niż w wodzie o temperaturze 10 11°C lub 14 23°C.
Śmierć z utonięcia w każdym przypadku ma charakter gwałtowny. Oznacza to konieczność przeprowadzenia przez prokuratora postępowania mającego na celu ustalenie przyczyny śmierci.

Wg danych Komendy Głównej Policji, w 2009 roku na terenie Polski odnotowano 468 wypadków utonięcia. Ofiarami byli najczęściej mężczyźni, w średnim wieku, kąpiący się w jeziorach lub rzekach pod wpływem alkoholu (trzeźwych było 55, pijanych 169).

Skomentuj artykuł na forum

:: Jak odczytać fałszywe dokumenty i numery VIN
:: DISCOVERY - Zbrodnie, które wstrząsnęły światem
:: Człowiek z Maree
:: Tajemnica Gatton
:: Tutoriale kryminalistyczne

:: Przygody detektywa Maxa

:: Quiz
:: VIII Edycji Konkursu Wiedzy Kryminalistycznej im. prof. Brunona Hołysta
:: Test wiedzy o historii medycyny
:: Test wiedzy o kryminalistyce i medycynie sądowej
:: Układanka
:: Zagadki kryminalne

"Szanse jedne na milion spełniają się w dziewięciu przypadkach na dziesięć.— Terry Pratchett"


GALIEL@WEBGROUP 2005