porażenie prądem

Dziekujemy Panu Piotrowi Małek za cenne uwagi do artykułu!

Trudno sobie dziś wyobrazić życie bez energii elektrycznej. Prądu używamy w domu, przemyśle, komunikacji itd. No i oczywiście jak wszystko co potrzebne, także prąd potrafi zabijać. Jego szkodliwe działanie zależy przede wszystkim od:

  • natężenia;

  • czasu działania;

ale oczywiście ważne jest również napięcie, częstotliwość itp. Powszechnie uważa się, że działanie prądu przemiennego jest groźniejsze niż prądu stałego (w warunkach normalnych napięcie bezpieczne dla prądu stałego to 60V a dla przemiennego 25V).  Jednak w ogólnie używanych urządzeniach mamy przede wszystkim prąd zmienny. Niestety jego częstotliwość wynosi 50 Hz, a taka właśnie uważana jest za najbardziej niebezpieczną.

Rys. "Odległość z jakiej może przeskoczyć iskra z przewodów do stojącego pod nimi człowieka" - wg. Jakubowskiego 

Każdy człowiek ma swoją indywidualną wrażliwość na prąd (np. niższa u elektryków). Decyduje o niej płeć, stan zdrowia, wiek itp. Odporność na porażenie zależy od skóry. Np. dla prądu o napięciu 12V skóra ludzka może mieć odporność 1000 000 Omów, a jeśli jest twarda i sucha - nawet do miliona Omów. Wilgotna będzie miała tylko 1000 Omów, zaś cienka i wilgotna- nawet do 100 Omów.

Na dodatek czasem nie trzeba się dotykać przewodów aby prąd "nas dopadł". Poniższa tabela pokazuje odległość na jaką może porazić ans łuk elektryczny. (Wg. Somogyi i Tedeschi)

napięcie (V) odległość
1 000
klka milimetrów
5 000
1 cm
20 000
6 cm
40 000
13 cm
100 000
35 cm

Wbrew pozorom prądy o bardzo wysokiej częstotliwości - np. wyjście nadajnika radiowego dużej mocy, są o wiele mniej niebezpieczne niż te o częstotliwości małej.  Ich biologiczne działanie jest znikome, a szkodliwość sprowadza się wyłącznie do oparzeń lub zwęgleń. Bardziej groźne jest zaburzenie podstawowy czynności organizmu, jak zdolności przewodzenia bodźców elektrycznych oraz polaryzowania cząstek organicznych. Dochodzi w rezultacie do szoku elektrolitowego wskutek przesunięcia jonów w organizmie. 

Wysokie napięcie, a co za tym idzie wysokie natężenie prądu powoduje oprócz oddziaływania na układ nerwowy i mięśnie (skurcze mięśni) skutki cieplne (ogrzewanie tkanek mogące powodować martwicę).
Działanie prądu o wysokim natężeniu przez bardzo krótki czas (rzędu milisekund - np. impuls z kondensatora) będzie miało znacznie mniejsze skutki niż działanie prądu o tym samym natężeniu przez dłuższy czas /rzędu sekund lub minut/ - stosowne tabele w postaci krzywych logarytmicznych można z łatwością znaleźć na sieci.
Opisane w powyższym akapicie skutki dotyczą porażenia prądem o wysokiej częstotliwości /nadajniki radiowe itp./ - prąd taki w skutek tzw efektu naskórkowego (tj nierównomiernego rozkładu prądu w przekroju poprzecznym przewodnika polegającym na tym ze gęstość prądu jest największa przy ściankach a maleje wraz z odległością od środka - najmniejsza jest zatem w środku poprzecznego przekroju przewodnika. Płynie głównie przy powierzchni, a efekt ten jest tym silniejszy im większa jest częstotliwość (głębokość wnikania maleje wraz z częstotliwością). Skutek jest taki iż poparzeniu ulega skóra, a narządy wewnętrzne nie ulęgają uszkodzeniu, gdyż tam prąd w.cz. nie płynie. Jednakże nawet po takim porażeniu - gdy istnieje podejrzenie wystąpienia martwicy tkanek - również na malej powierzchni należy udać się do lekarza celem wykrycia i wyeliminowania produktów rozkładu tkanek, które mogą spowodować zgon po kilku dniach od wypadku.
Skutki długotrwałego porażenia prądem o napięciu 3kV DC /trakcja kolejowa/ można zobaczyć na http://www.pg.gda.pl/zrm/elek01.HTM (uwaga! drastyczne zdjęcia!!!)

Reakcje organizmu (wg. Koeppena) na różne rozdaje prądu prezentuje tabela poniżej:

Prąd stały Prąd zmienny Reakcja
80 mA 25 mA Podwyższenie ciśnienia, skurcze mięśniowe, przytomność zachowana. Powyżej 9-15 mA niemożliwe staje się oderwanie samodzielne od przewodnika.
80-300 mA 25-28 mA Podwyższone ciśnienie krwi, skurcze mięśni, zatrzymanie czynności serca i oddechu, utrata przytomności.
300 mA 80 mA Migotanie komór, zatrzymanie czynności serca i oddechu, utrata przytomności.
wysokie napięcie 3 A Zatrzymanie czynności serca i oddechu, utrata przytomności, miejscowe oparzenia i zwęglenia.

Na pocieszenie pozostaje powiedzieć, że większość przypadków porażenia prądem kończy się wyleczeniem. Tylko w 3-4 % dochodzi do zgonu poszkodowanego. Niestety u osób, które przeżyły wypadek rejestruje się późne zmiany chorobowe, takie jak uszkodzenie gałki ocznej, pewną postać dusznicy bolesnej oraz zwyrodnienie ośrodków mózgowych. 

Warto dodać iż po porażeniu prądem - szczególnie trwającym dłużej bądź o wyższym napięciu należy zgłosić się do lekarza celem badań na okoliczność martwicy tkanek które znalazły się na drodze prądu - zdarzały się przypadki, iż ofiara umierała po kilku dniach od wypadku na skutek działania produktów rozkładu tkanek, które uległy martwicy.

Rys. "Zmiany prądowe - tam gdzie skóra stykała się z przewodnikiem " - "Medycyna Sądowa", V. D. DiMaio  

Skomentuj artykuł na forum

:: Jak odczytać fałszywe dokumenty i numery VIN
:: DISCOVERY - Zbrodnie, które wstrząsnęły światem
:: Człowiek z Maree
:: Tajemnica Gatton
:: Tutoriale kryminalistyczne

:: NOWE! Puzzle

:: Przygody detektywa Maxa

:: Quiz
:: VIII Edycja Konkursu Wiedzy Kryminalistycznej im. prof. Brunona Hołysta
:: Test wiedzy o historii medycyny
:: Test wiedzy o kryminalistyce i medycynie sądowej
:: Układanka
:: Zagadki kryminalne

"Szanse jedne na milion spełniają się w dziewięciu przypadkach na dziesięć.— Terry Pratchett"


GALIEL@WEBGROUP 2005