Janusz M.

"...Obrażenia postrzałowe spowodowane są pociskiem, fragmentami pocisku (np rozerwanego w wyniku trafienia uprzednio w przeszkodę - karoserie, czy szybę samochodową), innymi elementami amunicji (np. koncentratorem występującym w amunicji do broni gładkolufowej) lub też strumieniem gazów prochowych (obrażenia często występujące przy strzałach z przystawienia i
samobójczych). Zdarzają się też różne nietypowe obrażenia postrzałowe. Klasycznym przykładem może być strzał samobójczy oddany z broni z lufą wypełnioną wodą. Przy strzale z broni krótkiej prawdopodobnie strzał taki nie uszkodzi broni ale efekt oddziaływania na ciało ludzkie jest ogromny. Strzał w usta często praktycznie urywa głowę (dekapitacja). W takiej sytuacji obrażenia spowodowane pociskiem praktycznie nie istnieją. Gorące gazy prochowe wraz z odparowana częściowo woda muszą się gdzieś rozprężyć (wystarczy przypomnieć sobie ilokrotnie zwiększa się pojemność wody w wyniku parowania). Efekt takiego strzału przypomina eksplozje małego granatu w ustach samobójcy... może oszczędzę Wam opisu np. mieszkania po takim zdarzeniu?..."

obrażenia postrzałowe

W wyniku postrzału na ciele można znaleźć:

  • ranę wlotową, rąbek otarcia naskórka i ew. ranę wylotową (jeśli pocisk przeszedł na wylot) i ranę styczną jeśli pocisk trafił w ciało stycznie nie wytwarzając odrębnych ran: wlotowej i wylotowej. Odrębnym zagadnieniem są obrażenia wewnętrzne a w tym obrażenie kości dające wiele cennych danych o właściwościach badanego strzału);

  • w obrębie rany wlotowej (oraz częściowo rany stycznej) mogą wystąpić określone ślady i strefy,

  • oparzenia i strefę osmalenia jako wynik działania gorących gazów. Osmalenie bardzo dobrze uwidacznia się na fotografii w podczerwieni; "... Tu bardzo ważna uwaga: oparzenie nie wystąpi w martwym ciele. Zatem istnienie tego śladu może być brane pod uwagę jako czynnik dodatkowy (pomocniczy) w ocenie, czy mieliśmy do czynienia ze strzałem do osoby żywej, czy też do martwego ciała (np. pozoracja samobójstwa). Kryterium to nie jest czynnikiem jednoznacznie rozstrzygającym tą kwestie. Oparzyć się może tylko żywy organizm ale pod warunkiem, że ma na to siłę. Jeśli śmierć nastąpi bardzo gwałtownie (z masywnym upływem krwi) to oparzenie w strzale do żywego człowieka może nie wystąpić chociaż wszystkie warunki oddania tego strzału wskazywałyby, że powinno. Osmalenia bardzo dobrze uwidacznia się w zakresie bliskiej podczerwieni. Jest to szczególnie ważne podczas badań ciemnych elementów odzieży. Na ciele ludzkim osmaliny są zwykle dość dobrze widoczne ale jeśli pocisk wcześniej przebił skórzany płaszcz, czy kurtkę jeansową to możemy mieć poważny problem z uwidocznieniem tego śladu. Fotografia wykonana w podczerwieni (na klasycznym materiale fotograficznym czy też matryca CCD) zwykle pozwala nam skontrastować podłoże od osmalin. Do oświetlenia badanego przedmiotu doskonale nadają się tu półprzewodnikowe diody nadawcze, takie jakich używamy np w pilotach do telewizorów..."

  • wbite w skórę nadpalone cząsteczki prochu;

  • ślady drobin metali i smarów.

rana wlotowa i wylotowa

Rana wlotowa to zwykle owalny lub okrągły otwór, o średnicy zazwyczaj mniejszej niż średnica pocisku. Gdy powierzchnia ciała jest blisko wylotu lufy, to naturalnie obraz rany wlotowej będzie bardziej kształtowany przez gazy prochowe, ich ciśnienie i temperaturę, niż przez kształt czy prędkość pocisku. Warto tu może zaznaczyć, że w takim przypadku naturalnie otwór wlotowy może być wielokrotnie większy od średnicy pocisku. Ważne jest ponadto i to co znajduje się tuż pod skórą. Rany powstające w zakresie termicznego i mechanicznego oddziaływania gazów wylotowych zasługują na omówienie w odrębnym rozdziale. Tu może warto tylko wspomnieć, że bardzo charakterystyczne są rany w sytuacji gdy strzał pada na powierzchnię skóry rozpiętą tuż nad kością. Może to powstać na wysokości mostka czy rzepki, ale naturalnie najczęściej widzimy w obrębie głowy i tam też ślady takie są najwyraźniejsze. W takich przypadkach gazy prochowe rozrywają skórę i odwarstwiają ją od kości. Często widzimy osmaliny a nawet ziarna niedopalonego prochu w przestrzeni między kością (np. czaszki) a wewnętrzną powierzchnią skóry. Opis mechanizmu powstania przeróżnych obrażeń i możliwych do zaobserwowania śladów zająłby zbyt wiele miejsca ale najważniejszy jest tu wniosek. Nic nie usprawiedliwia myślenia schematami. Nikt nie zwolni nas z obowiązku używania głowy podczas czynności procesowych.

Bardzo częstym elementem jest występowanie rąbka zabrudzenia i rąbka otarcia naskórka (tzw. kontuzyjnego). W zależności od odległości może wystąpić rąbek osmalenia i mogą pozostać ziarna nie spalonego prochu.

Te rąbki też nie zawsze muszą wystąpić. Nie są to konieczne elementy występujące w każdej ranie wlotowej. Rąbek zabrudzenia jest po prostu brudem niesionym przez pocisk: ślady przypalonego smaru konserwującego broń, osmaliny jakimi pokrywa się pocisk w trakcie wystrzeliwania go... Jeśli jednak pocisk wcześniej przebije warstwę odzieży to tam zostawi swój brud i tam powstanie rąbek zabrudzenia. Na skórze rąbka zabrudzenia już nie zauważymy (w praktyce się nie spotkałem ale kategorycznie wykluczyć nie można).

Zazwyczaj jednak daje się zaobserwować rąbek zabrudzenia w sytuacji gdy pocisk trafia bezpośrednio w powierzchnie ciała.

W zależności od odległości na powierzchni celu (np. ciała) może wystąpić osmalenie. Kształt tego osmalenia nie musi być ani okrągły ani też owalny: może być bardziej złożony ale symetryczny (np. w broni pm wz. 63), a nawet może mieć bardziej złożony kształt (np PPSz). Może też być asymetryczny, chociaż mało skomplikowany (np. kbk AKMS). Kształt osmalenia zależy od konstrukcji broni a w szczególności od istnienia urządzeń wylotowych (osłabiaczy podrzutu i odrzutu, tłumików płomienia, tłumików huku/dźwięku, etc.)

Rys. - "Rąbek zabrudzenia i kontuzyjny w otoczeniu rany wlotowej" - źródło: T. Marcinkowski, "Medycyna sądowa dla prawników"

Osmalenie może być mniej lub bardziej intensywne i zależy od bardzo wielu czynników:

  • stanu amunicji, a w szczególności warunków w jakich przechowywana była amunicja, jakiego typu proch użyto przy jej elaboracji, jak długo składowana była amunicja i jaka jest wilgotności prochu (w starszych prochach istnieje bardzo duża higroskopijność a wilgotny proch bardziej "dymi")
  • wilgotności i temperatury powietrza
  • stanu przewodu lufy
  • obecności urządzeń wylotowych (głównie tłumika huku/dźwięku)
  • rodzaju powierzchni; w przypadku skóry ludzkiej zależy to ponadto od spocenia ciała. W przypadku odzieży warto zauważyć, że na powierzchniach gładkich i impregnowanych (np. kurtka przeciwdeszczowa) osmaliny mniej chętnie się uwidocznia niż na powierzchni bardziej porowatej (np. podkoszulek bawełniany).

Tu również należy zwrócić uwagę, że niewłaściwe zabezpieczenie materiału do badań, czy niewłaściwe obchodzenie się z taki materiałem może łatwo usunąć ślad okopcenia z niektórych tkanin. Odzież po wysuszeniu (w chłodnym, przewiewnym miejscu) powinna być możliwie najmniej dotykana: zapakować w papierowy worek i wysłać do badań (lub przekazać biegłemu/ekspertowi do odbioru osobistego).

Rana wylotowa jest na ogół większa i bardziej nieregularna niż wlotowa. Czasem ma też wywinięte i postrzępione brzegi. Nie ma za to ani rąbka zabrudzenia ani śladów niespalonego prochu. Widać ubytek skóry. Kiedy pocisk przeszedł przez kości płaskie to ranę wlotowa można poznać po charakterystycznym "lejkowatym " kształcie otworów postrzałowych. 

Przy postrzałach z broni myśliwskiej wygląd rany wlotowej zależy od odległości strzału - z pobliża wiązka śrutu jest skupiona i rana przypomina zadaną jednym, dużym pociskiem. Razem z rosnącą odległością kształt staje się coraz bardziej postrzępiony aż do pojawienia się małych ranek dla każdej śruciny oddzielnie. 

odległość strzału

Ocena odległości z jakiej strzelano jest bardzo ważnym etapem pracy przy rekonstrukcji zdarzenia. Obrażenia mogą być zadane:

  • z przyłożenia;
  • z bezpośredniego pobliża (20-30 cm);
  • pobliża względnego;
  • z oddali.

Bezpośrednie przyłożenie może pozostawić czasem na skórze odbicie końca lufy. Następuje rozerwanie brzegów rany (tzw. postrzał Kronleina). Postrzały z pobliża w ranach wlotowych może wystąpić rąbek osmalenia, wynik działania gazów spalinowych i wysokiej temperatury. W pobliżu rany znajdują się drobiny niespalonego prochu, widać oparzenia i opalenia skóry. Ważne jest także określenie średnicy rozrzutu drobin prochu. Jeśli (dla broni krótkiej) nie przekracza ona 10-15 cm to strzał mógł zostać oddany z odległości w granicach do 15 cm.  Dla broni długiej jest to odległość nieco większa, dla myśliwskiej dochodzi do 50-75 cm. Na strzał z pobliża wskazują także zmiany miejscowe we krwi wywołane nagromadzeniem się tlenku węgla z gazów wybuchowych. Otoczenie otworu wlotowego ma wówczas jaskraworóżowa barwę. Jest to tzw. objaw Paltaufa. Ślady osmalenie w ranie wlotowej również zależą od odległości, i tak dla broni:

  • krótkiej - około 25 cm;
  • długiej - około 30 cm;
  • myśliwskiej - około 1 metra.
Słowniczek

Rabek zabrudzenia - efekt otarcia z pocisku resztek smaru, sadzy i cząstek metalicznych. 

Rąbek otarcia naskórka - szerokości 1-3 mm powstaje na skutek ocierania naskórka przez wnikający pocisk. 

Objaw Paltaufa - zabarwienie się okolic rany postrzałowej na kolor jasnoczerwony, pod wpływem łączenia się hemoglobiny z tlenkiem węgla.


Z życia wzięte
Broń po strzale samobójczym zazwyczaj wypada z ręki. następuje to w skutek zwiotczenia mięśni po utracie świadomości. Toteż znalezienie broni w rękach samobójcy nasuwa przypuszczenie upozorowania samobójstwa.


Skomentuj artykuł na forum

:: Jak odczytać fałszywe dokumenty i numery VIN
:: DISCOVERY - Zbrodnie, które wstrząsnęły światem
:: Człowiek z Maree
:: Tajemnica Gatton
:: Tutoriale kryminalistyczne

:: NOWE! Puzzle

:: Przygody detektywa Maxa

:: Quiz
:: VIII Edycja Konkursu Wiedzy Kryminalistycznej im. prof. Brunona Hołysta
:: Test wiedzy o historii medycyny
:: Test wiedzy o kryminalistyce i medycynie sądowej
:: Układanka
:: Zagadki kryminalne

"Najlepsze przy kołku w serce jest to, że działa nie tylko na wampiry. — Terry Pratchett"


GALIEL@WEBGROUP 2005